Verwaistes Eigentum in Europa – Rose Valland Institut

Rose Valland

Rose Valland Institut

Call for Papers

Verwaistes Eigentum in Europa

 

 

 

 

Rose Valland
Library of books looted by Nazis and purchased in 1943 by the Berliner Stadtbibliothek (Municipal Library of Berlin), from a case study for Maria Eichhorn’s Rose Valland Institute, 2017, photo: Jens Ziehe. Courtesy Zentral- und Landesbibliothek Berlin.

Das Rose Valland Institut ist ein künstlerisches Projekt von Maria Eichhorn im Rahmen der documenta 14. Mit einem Call for Papers zu dem Thema Verwaistes Eigentum in Europa tritt das Institut erstmals an die Öffentlichkeit.

Das Rose Valland Institut ist ein interdisziplinär ausgerichtetes und unabhängiges Projekt. Es erforscht und dokumentiert die Enteignung der jüdischen Bevölkerung Europas und deren Nachwirkungen bis in die Gegenwart. Benannt wurde es nach der Kunsthistorikerin Rose Valland, die während der deutschen Besatzungszeit in Paris die Plünderung der Nazis in geheim gehaltenen Listen aufzeichnete. Nach dem Krieg arbeitete sie für die Commission de Récupération Artistique (Ausschuss für die Rückführung von Kunst) und trug maßgeblich dazu bei, NS-Raubkunst zu restituieren.

Ausgehend von Maria Eichhorns vorherigen Ausstellungsprojekten Restitutionspolitik / Politics of Restitution, 2003 und In den Zelten …, 2015 widmet sich das Rose Valland Institut dem Themenbereich ungeklärter Eigentums- und Besitzverhältnisse von 1933 bis heute. Das Institut thematisiert grundsätzliche Fragen zu Eigentum an Kunstwerken, Grundstücken, Immobilien, Vermögenswerten, Unternehmen, beweglichen Objekten und Artefakten, Bibliotheken, wissenschaftlichen Arbeiten und Patenten, die in der NS-Zeit jüdischen Bürger_innen in Deutschland und in den besetzten Ländern unrechtmäßig entwendet und bis heute nicht zurückgegeben wurden.

Das Rose Valland Institut wird anlässlich der documenta 14 gegründet und hat vom 10. Juni bis 17. September 2017 seinen Sitz in der Neuen Galerie in Kassel.

Workshop Verwaistes Eigentum in Europa

Datum: 11.–12. September 2017
Ort: Rose Valland Institut, Schöne Aussicht 1, 34117 Kassel

Der Workshop wird von den Provenienzforscherinnen Małgorzata A. Quinkenstein und Nathalie Neumann geleitet.
Thematischer Gegenstand des Workshops ist verwaistes Eigentum in den durch Gewaltherrschaft okkupierten Gebieten Europas in der Zeit von 1933–1949. Dabei werden drei Phasen differenziert, denen unterschiedliche Akteur_innen und Verhaltensformen zuzuordnen sind:

1933–1939 Systematische Enteignung jüdischen Eigentums in Deutschland und Österreich
1939–1945 Systematische Enteignung, spontane Plünderung und willkürliche Zerstörung in den besetzten Gebieten
1945–1949 Aneignung, Sicherstellung, Plünderung und Zerstörung

Im Fokus stehen insbesondere folgende Fragestellungen:

  • Durch welche Prozesse wurde im NS-Regime die Kategorie „Privateigentum“ aufgelöst?
  • Welche Diskursformen begleiten die Aneignung des verwaisten Eigentums im Paradigma zwischen Bedürftigkeit und Habgier?
  • Wie prägt die Beziehung der neuen Besitzer_innen zu den verwaisten Objekten ihr soziales Netzwerk in Zeit und Raum?

Einzelne Vorträge sollten folgende Aspekte berücksichtigen:

  • Was sind die historischen Ausgangssituationen, die zum Besitzwechsel führten?
  • Wie reflektiert die nächste Generation ihr Erbe verwaisten Eigentums?
  • Wie kann die Reflexion über verwaistes Eigentum Öffentlichkeit gewinnen?
  • Welche Formen der Kooperation gibt es zwischen heutigen Besitzer_innen verwaisten Eigentums und Akteurinnen aus Wissenschaft und anderen Institutionen?
  • Welche politischen Möglichkeiten gäbe es, den Aneignungsprozess verwaisten Eigentums von Privatpersonen zu klären?
  • Praxisnahe Ergebnisse, die zur Klärung verwaisten Eigentums geführt haben.

Der Workshop ist eine Veranstaltung des Rose Valland Instituts im Rahmen der documenta 14 in Kassel.

Wenn Sie Interesse an einer Teilnahme am Workshop haben, senden Sie bitte ein Abstract mit bis zu 1800 Zeichen auf Englisch sowie einen kurzen Lebenslauf bis zum 5. Mai 2017 per E-Mail an Valentina Ehnimb: valentina.ehnimb@rosevallandinstitut.org

Anhand der eingereichten Abstracts werden Teilnehmer_innen zu Vorträgen eingeladen.

Die Vorträge werden im Rahmen des Workshops gemeinsam mit Małgorzata A. Quinkenstein, Nathalie Neumann und eingeladenen Expert_innen diskutiert.

 

Griechisch

 
Ινστιτούτο Rose Valland
Πρόσκληση υποβολής εργασιών με θέμα: Ορφανά έργα στην Ευρώπη
 
Τo Ινστιτούτο Rose Valland είναι ένα καλλιτεχνικό πρότζεκτ της Maria Eichhorn στο πλαίσιο της documenta 14. Η πρόσκληση υποβολής εργασιών με θέμα Ορφανά έργα στην Ευρώπη αποτελεί την πρώτη δημόσια δράση του Ινστιτούτου.

Πρόκειται για ένα ανεξάρτητο και διεπιστημονικό εκπαιδευτικό πρότζεκτ που σκοπό έχει να ερευνήσει και να καταγράψει την απαλλοτρίωση της περιουσίας του εβραϊκού πληθυσμού στην Ευρώπη και τις επιπτώσεις της έως σήμερα. Το Ινστιτούτο πήρε το όνομά του από την ιστορικό τέχνης Rose Valland, η οποία κρυφά κατέγραφε το πώς οι ναζί λεηλάτησαν έργα τέχνης κρατικής ιδιοκτησίας και ιδιωτών Εβραίων στο Παρίσι στη διάρκεια της κατοχής. Μετά το τέλος του πολέμου η Rose Valland εργάστηκε για την Commission de récupération artistique (Επιτροπή Ανάκτησης Έργων Τέχνης) και συνεισέφερε σε μεγάλο βαθμό στην επιστροφή και αποκατάσταση κλεμμένων έργων.

Με αφορμή τα προηγούμενα έργα της Μaria Eichhorn, Restitutionspolitik/Politics of Restitution του 2003 και In den Zelten…του 2015, το Ινστιτούτο Rose Valland ασχολείται με ανεπίλυτες αξιώσεις περιουσιακών στοιχείων και ζητήματα κατοχής και  ιδιοκτησίας από το 1933 ως σήμερα. Θέτει θεμελιώδη ερωτήματα όσον αφορά έργα τέχνης, οικόπεδα, ακίνητα, επιχειρήσεις, αντικείμενα, βιβλία, επιστημονικές εργασίες και διπλώματα ευρεσιτεχνίας που κατασχέθηκαν παράνομα από Εβραίους πολίτες στη Γερμανία και στις χώρες υπό την κατοχή της επί Εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος και δεν έχουν μέχρι σήμερα επιστραφεί στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους.

Το Ινστιτούτο Rose Valland ιδρύθηκε στο πλαίσιο της documenta 14 και θα λειτουργεί από τις 10 Ιουνίου έως τις 17 Σεπτεμβρίου 2017 στη Neue Galerie στο Κάσελ.

Εργαστήριο Ορφανά έργα στην Ευρώπη

Ημερομηνίες: 11-12 Σεπτεμβρίου 2017
Τοποθεσία: Ινστιτούτο Rose Valland, Schöne Aussicht 1, 34117 Κάσελ, Γερμανία.

Το εργαστήριο θα διεξαχθεί από τις ερευνήτριες Małgorzata A. Quinkenstein και Nathalie Neumann.
Tο αντικείμενο του εργαστηρίου είναι η ορφανή ιδιοκτησία σε περιοχές της Ευρώπης που τελούσαν υπό κατοχή την περίοδο 1933-1949. Με κριτήριο τους εκάστοτε πρωταγωνιστές και τις ενέργειές τους, η περίοδος αυτή χωρίζεται σε τρεις φάσεις:

1933-1939  Συστηματική απαλλοτρίωση εβραϊκής ιδιοκτησίας στη Γερμανία και την Αυστρία
1939-1945  Συστηματική απαλλοτρίωση, αυθόρμητη λεηλασία και αυθαίρετη καταστροφή ιδιοκτησίας στις επικράτειες υπό κατοχή.
1945-1949  Οικειοποίηση, κατάληψη, λεηλασία και καταστροφή

Ερωτήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο:

– Με ποιους τρόπους καταρρίπτεται η ιδέα της «ατομικής ιδιοκτησίας»;
– Τι διαλογικές μορφές παίρνει η οικειοποίηση ορφανής ιδιοκτησίας ως μοντέλο μεταξύ απληστίας και ένδειας;
– Πώς η σχέση του νέου κατόχου με το ορφανό αντικείμενο επηρεάζει το κοινωνικό δίκτυο στον εκάστοτε χώρο και χρόνο;

Οι εργασίες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα παρακάτω:

– Ποιες ιστορικές συνθήκες οδήγησαν στην αλλαγή κατόχου;
– Πώς διαχειρίζονται οι επόμενες γενιές την κληρονομιά ορφανών έργων;
– Πώς μπορούν να δουν το φως της δημοσιότητας οι αντιδράσεις στο θέμα της ορφανής ιδιοκτησίας;
– Τι είδους συνεργασίες μπορούν να υπάρξουν ανάμεσα στους σημερινούς κατόχους ορφανών έργων και σε ενδιαφερόμενους από τον επιχειρηματικό και θεσμικό χώρο;
– Πώς μπορεί να αποκαλυφθεί πολιτικά η διαδικασία οικειοποίησης ορφανών έργων από ιδιώτες;
– Πρακτικά αποτελέσματα ερευνών που οδήγησαν στην αποκατάσταση ορφανών έργων.

Το εργαστήριο διοργανώνεται από το Ινστιτούτο Rose Valland στο πλαίσιο της documenta 14 στο Κάσελ.
Οι ενδιαφερόμενοι παρακαλούνται να δηλώσουν συμμετοχή στέλνοντας περίληψη της εργασίας τους (έως 1.800 χαρακτήρες) στα αγγλικά και ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα μέσω email στη Valentina Ehnimb: valentina.ehnimb@rosevallandinstitut.org έως τις 5 Μαΐου 2017.
Βάσει των περιλήψεών τους οι συμμετέχοντες θα προσκληθούν να παρουσιάσουν τα έργα τους, τα οποία θα συζητηθούν στο εργαστήριο με τις Małgorzata A. Quinkenstein, Nathalie Neumann και άλλους καλεσμένους ειδικούς.

 

Englisch

 
Rose Valland Institute

Call for Papers

Orphaned Property in Europe

 
The Rose Valland Institute is an art project initiated by Maria Eichhorn within the context of documenta 14. The Institute is going public for the first time with a call for papers focusing on the topic of Orphaned Property in Europe.

The Rose Valland Institute is an independent interdisciplinary project. It researches and documents the expropriation of Europe’s Jewish population as well as its past and continuing impact. The Institute was named after the art historian Rose Valland, who secretly recorded details of the Nazi plundering of state-owned French and private Jewish-owned art from France during the German occupation of Paris. After the war, she worked for the Commission de Récupération Artistique (Commission for the Recovery of Works of Art) and made major contributions to the restitution of art stolen by the Nazis.

Building on the basis of insights gained from Maria Eichhorn’s previous exhibition projects Restitutionspolitik / Politics of Restitution, 2003, and In den Zelten …, in 2015, the Rose Valland Institute devotes itself to the issue of unresolved property and ownership relationships from 1933 to the present day. The Institute investigates fundamental issues connected with ownership of artworks, property, real estate, assets, companies, moveable objects and artefacts, and libraries, as well as scientific works and patents that were acquired by illegal means from Jewish citizens in Germany and in the occupied countries during the Nazi era and still have not been returned.

The Rose Valland Institute was founded within the context of documenta 14 and will be based in the Neue Galerie in Kassel from June 10 to September 17, 2017.

Orphaned Property in Europe Workshop

Date: September 11–12, 2017
Location: Rose Valland Institute, Schöne Aussicht 1, 34117 Kassel, Germany

The workshop will be conducted by the provenance researchers Małgorzata A. Quinkenstein and Nathalie Neumann.
The workshop focuses on orphaned property in areas of Europe under dictatorial occupation during the period from 1933 to 1949. Three distinct phases have been identified, each characterized by different involved parties and patterns of behavior:

1933–1939 Systematic expropriation of Jewish property in Germany and Austria
1939–1945 Systematic expropriation, spontaneous looting, and random destruction in the occupied territories
1945–1949 Appropriation, seizure, looting, and destruction

The workshop will discuss the following questions:

– Through which processes was the category of “private property” dissolved during the Nazi regime?
– What forms of discourse accompanied the appropriation of orphaned property in the paradigm between need and greed?
– How do the ties of the new property holders to the orphaned properties affect their social networks in time and space?

Individual presentations should consider the following aspects:

– What initial historical situations led to the change in possession?
– How do subsequent generations reflect upon their inheritance of orphaned property?
– How can this reflection be made public?
– What forms of cooperation exist between the current owners of orphaned property and involved parties from science and institutions?
– What political opportunities could help clarify the process of appropriation of orphaned property by private persons?
– Practice-oriented results that helped resolve the status of orphaned property

The workshop is an event organized by the Rose Valland Institute in the context of documenta 14 in Kassel.
If you are interested in taking part in the workshop, please email an abstract (max. length: 1,800 characters) in English as well as a short CV to Valentina Ehnimb no later than May 5, 2017: valentina.ehnimb@rosevallandinstitut.org
Based on the submitted abstracts, selected participants will be invited to present lectures. The lectures will be discussed at the workshop together with Małgorzata A. Quinkenstein, Nathalie Neumann, and invited experts.

 
         

   Copyright © 2017 documenta und Museum Fridericianum gGmbH. All rights reserved. 

documenta 14
Friedrichsplatz 18
D-34117 Kassel Μετσόβου 25 /

Metsovou 25
GR-10682 Αθήνα / Athens

Träger der documenta 14 ist die documenta und Museum Fridericianum gGmbH, die von der Stadt Kassel und dem Land Hessen als Gesellschafter finanziert und zudem für die Durchführung der documenta 14 in Athen und Kassel von der Kulturstiftung des Bundes und dem Auswärtigen Amt finanziell unterstützt wird.   Η documenta 14 διοργανώνεται υπό την αιγίδα της documenta und Museum Fridericianum gGmbH, μη κερδοσκοπικού οργανισμού που χρηματοδοτείται από την Πόλη του Κάσελ και το Κρατίδιο της Έσης υπό την ιδιότητα των ιδιοκτητών και βασικών μετόχων. Οικονομική υποστήριξη για την documenta 14 στην Αθήνα και στο Κάσελ παρέχεται επίσης από το Ομοσπονδιακό Γερμανικό ίδρυμα Πολιτισμού και από το Υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας.

 

  documenta 14 is organized under the auspices of documenta und Museum Fridericianum gGmbH, a non-profit organization owned and financed by the City of Kassel and the State of Hessen in their capacity as shareholders. Funding support for documenta 14 in Athens and Kassel is also provided by the German Federal Cultural Foundation and the Federal Foreign Office of Germany.

 

Print Friendly, PDF & Email

NordHessen-Journal Nachrichten und Berichte von NordHessen für NordHessen